Przygotowała:  Karola             k_karolina@op.pl

Ÿ                  Faza dziecięca - trwa od 8 do 12 roku życia, brak wówczas wyraźnych oznak dojrzewania.

Ÿ                  Faza zwiastunów pokwitania - zaczyna się pomiędzy 8. a 14. rokiem życia (przeciętnie w 11 roku życia). Następuje wówczas gwałtowny przyrost wysokości oraz masy ciała, poszerzenie i uwypuklenie otoczki brodawki sutkowej (tzw. stadium pączka), pojawiają się delikatne włosy na skórze zewnętrznych części warg sromowych.

Ÿ                  Faza przedpokwitaniowa - zaczyna się między 9 a 15 rokiem (przeciętnie występuje w 12 roku życia). Nadal utrzymuje się przyrost wielkości ciała, piersi stają się okrąglejsze i pełniejsze, otoczka oraz brodawka sutkowa nabiera wyraźnej pigmentacji, powiększa się owłosienie łonowe, staje się ono również grubsze i ciemniejsze, biodra poszerzają się, pojawia się także wydzielina z pochwy - przezroczysta lub biała.

Ÿ                  Faza pokwitania właściwego - zaczyna się między 10 a 16 rokiem życia (zwykle w 13 roku życia). Pojawia się owłosienie pachowe, wyraźnie zarysowane piersi, otoczka brodawki sutkowej i brodawka o ciemnym zabarwieniu, owłosienie łonowe zaczyna przybierać kształt trójkąta, wiele dziewcząt w tej fazie zaczyna miesiączkować.

Ÿ                 Faza młodzieńcza - zaczyna się pomiędzy 12 a 19 (zwykle w 15 roku życia). Sylwetka staje się kobieca, piersi w pełni rozwinięte, otoczka sutkowa wtapia się w linię piersi, owłosienie łonowe ma kształt trójkąta, włosy łonowe są grube, gęste oraz skręcone, jajeczkowanie oraz miesiączkowanie występuje regularnie, osiągnięta zostaje też ostateczna wysokość ciała.

Ÿ                  Fazy życia prenatalnego - przez pierwsze osiem tygodni życia zespół dzielących się komórek nazywany jest embrionem (lub zarodkiem). Od momentu zagnieżdżenia się w błonie śluzowej macicy embrion jest połączony z układem krwionośnym matki, skąd czerpie tlen i substancje niezbędne dla rozwoju. W szóstym tygodniu wykształca się kręgosłup, oczy, a serce rozpoczyna swoją pracę, Zaczynają rozwijać się wszystkie ważne narządy, takie jak płuca i nerki. Około 7-8 tygodnia ciąży embrion zaczyna przypominać istotę ludzką i odtąd nazywany jest płodem. Wtedy wszystkie ważne dla życia narządy już pracują, za wyjątkiem płuc, łożysko przejmuje funkcję zaopatrzenia płodu w tlen, substancje odżywcze i wydalania zbędnych produktów przemiany materii. Druga faza ciąży rozpoczyna się w 13 tygodniu od momentu zapłodnienia. Na tym etapie ciało dziecka jest już całkowicie ukształtowane, pozostały czas ciąży przeznaczony jest na odpowiedni wzrost i dojrzewanie do samodzielnego życia poza łonem matki. Około 20 tygodnia ciąży matka zaczyna wyczuwać ruchy płodu. Między 24 a 28 tygodniem życia płodowego dojrzewają płuca, dlatego dziecko urodzone po 28 tygodniu ciąży ma szansę przeżycia - jest wtedy określane jako wcześniak. W ostatnich dwunastu tygodniach ciąży płód rośnie i dojrzewa, przygotowując się do samodzielnego życia po urodzeniu. Na tym etapie ciąży dziecko ustawia się w macicy głową w dół - jest gotowe do porodu. Po urodzeniu dziecko rozpoczyna nową fazę życia - już jako noworodek.

Ÿ                  Faza oralna („os”, „oris” znaczy usta) - obejmuje pierwszych 12-18 miesięcy życia, kiedy dziecko jest skupione na czynnościach związanych ze ssaniem, co przez drażnienie okolic ust sprawia mu przyjemność. Ustami dotyka również przedmiotów - są one jego narzędziem poznania. Zakłócenia w przebiegu tej fazy (brak matki lub niekarmienie piersią) wiążą się z zaburzeniami dalszego rozwoju.

Ÿ                  Faza analna („anus” znaczy odbyt) - obejmuje okres pomiędzy 1 a 3 rokiem życia, kiedy dziecko jest poddawane treningowi czystości i czynność wydalania kału. Zabiegi higieniczne związane z drażnieniem odbytu sprawiają mu przyjemność. Psychoanalitycy przywiązują duże znaczenie uczeniu się kontroli własnych funkcji wydalniczych, gdyż jest to moment, w którym po raz pierwszy są stawiane dziecku wymagania - traktuje się go jako początek socjalizacji. Zaburzenie jej przebiegu ma się wiązać z rozwojem sztywności charakteru, późniejszym rygoryzmem, brakiem wyobraźni, zahamowaniami w życiu seksualnym.

Ÿ                  Faza falliczna - obejmuje okres pomiędzy 3 a 6 rokiem życia, kiedy dziecko skupia zainteresowania na własnych narządach płciowych. Działania z tym związane sprawiają mu przyjemność. Od zachowania rodziców w tym czasie zależeć będzie, czy aktywności dziecka będzie towarzyszyć uczucie wstydu lub winy, co w przyszłości stanie się przyczyną kompleksów. Charakterystyczny dla fazy fallicznej jest Kompleks Edypa u chłopców i Kompleks Elektry u dziewcząt.

Ÿ                  Faza latencji - czyli wyciszenia, brak zainteresowania sprawami seksualnymi, występuje w okresie wczesnoszkolnym, około 7-10 roku życia.

Ÿ                  Faza homofilna - faza wyprzedzająca dojrzewanie i występująca w jego początkowym okresie (10-12 rok życia), może się jednak wydłużyć. Przejawia się latentnymi tendencjami homoseksualnymi i wyraża się m.in. w dążeniu do przebywania w obecności osób jedynie tej samej płci, w wysublimowanych zachowaniach w stosunku do płci własnej, z reguły związanych z uczuciem głębokiej przyjaźni (zwłaszcza u dziewcząt). W niektórych przypadkach (z badań wynika, że takie doświadczenia ma 6% dziewcząt i 12 % chłopców) może dochodzić do kontaktów homoseksualnych, najczęściej w formie pieszczot. Rzadko jest to symptom orientacji homoseksualnej.

Ÿ                  Faza genitalna - zaczyna się w okresie dojrzewania płciowego, około 12-14 roku życia; zanim rozwinie się w pełni, występują zachowania typu masturbacyjnego. Obejmuje okres dojrzałości, kiedy człowiek jest zdolny do współżycia seksualnego z partnerem płci przeciwnej, przeżywania satysfakcji seksualnej i uczucia.

Ÿ                  Faza płodowa Cechy istotne: determinacja płci, powstanie ośrodków seksualnych w mózgu, początki życia psychicznego; uwarunkowania: czynniki genetyczne, zdrowie rodziców, przebieg ciąży, postawy wobec rodzicielstwa, płci.

Ÿ                  Faza narodzin Cechy istotne: szok porodowy; uwarunkowania: przebieg porodu, pierwsza reakcja uczuciowa matki, wspólne przebywanie.

Ÿ                  Faza niemowlęca Cechy istotne: poczucie bezpieczeństwa, uczucie przyjemności; uwarunkowania: postawa uczuciowa matki, karmienie piersią, postawa wobec płci dziecka.

Ÿ                  Faza wczesnodziecięca (1-2 lata). Cechy istotne: matryca uczuciowości, podstawy osobowości; uwarunkowania: więź uczuciowa z matką, trening czystości, odżywianie, warunki życia, bodźce.

Ÿ                  Faza edypalna (3-4 lata). Cechy istotne: świadomość płci, doświadczanie zazdrości; uwarunkowania: więź z ojcem, jego postawa wobec płci dziecka, więź partnerska rodziców.

Ÿ                  Faza zabaw (4-7 lat). Cechy istotne: trening przyszłych ról, ciekawość seksualna, zabawy erotyczne; uwarunkowania: kontakty z rówieśnikami, uświadamianie seksualne, więzi między rodzeństwem.

Ÿ                  Faza szkolna (7-11 lat). Cechy istotne: identyfikacja z płcią, socjalizacja; uwarunkowania: osobowość wychowawców, kontakty z rówieśnikami, wychowanie seksualne w rodzinie, kultura.

Ÿ                  Faza przedpokwitaniowa (10-12 lat). Cechy istotne: poczucie tożsamości, potrzeba intymności; uwarunkowania: grupy homoerotyczne, usamodzielnianie.

Ÿ                  Faza dojrzewania (11-19 lat). Cechy istotne: biologiczne zmiany, seksualność, związki uczuciowe; uwarunkowania: odpępnianie się od rodziców, autonomia, wpływ rówieśników, samowychowanie, samorealizacja, Ja idealne i Ja realne, moda młodzieżowa.

Ÿ                  Faza wczesnej dojrzałości (20-35 lat). Cechy istotne: role płciowe, związki partnerskie, rodzicielstwo; uwarunkowania: zawarcie małżeństwa, założenie rodziny, przystosowanie seksualne partnerów, satysfakcjonująca aktywność seksualna, nawyki i upodobania seksualne.

Ÿ                  Faza wieku średniego (35-50 lat). Cechy istotne: pełna realizacja roli partnerskiej i rodzicielskiej; uwarunkowania: u kobiet rozwój seksualności, u mężczyzn stabilna lub zmniejszająca się stopniowo aktywność seksualna, typowe kryzysy np. „smuga cienia” 40-letnich mężczyzn, obawy kobiet odnośnie zmniejszania się ich atrakcyjności.

Ÿ                  Faza wieku przekwitania (48-55 lat) - menopauza, a także andropauza. Cechy istotne: ustanie miesiączkowania, objawy andropauzy; uwarunkowania: zespół zmian biologicznych i psychicznych, tzw. „druga młodość”, zmniejszanie aktywności seksualnej.

Ÿ                  Faza „jesieni życia" (powyżej 55 lat). Cechy istotne: mniejsza aktywność seksualna, dolegliwości, choroby, itp. Uwarunkowania: osamotnienie, wiek emerytalny.

Podobnie jak istnieją zasadnicze różnice w dojrzewaniu seksualnym dziewcząt i chłopców, tak również znamienna jest ich odrębność psychiczna. Inaczej, więc przebiega rozwój psychoseksualny mężczyzn, inaczej kobiet.

Od prawidłowej postawy wobec własnej męskości chłopca w okresie dojrzewania zależy los dorosłego człowieka. Ogromna większość młodych przeżywa swą płciowość konfliktowo. Dojrzewające ciało staje się trudnym problemem, wokół niego narasta wiele nieporozumień. Otaczający świat przynosi ogromna ilość bodźców ekscytujących, dzięki którym ciało chłopca staje się niespokojne. Podniecenie seksualne stanowi często istotny problem, z którym młody człowiek nie może sobie poradzić. Często też nie obdarza zaufaniem nikogo, w celu podzielenia się swoimi problemami. Wizja męskości, jaką narzuca współczesny świat, bardzo utrudnia sterowanie reakcjami, które zachodzą w narządzie rozrodczym męskim. Wizja ta utożsamia "prawdziwą męskość" za zdolność do aktywności seksualnej.

Wielu młodych chłopców przekracza VI przykazanie jedynie z tej właśnie

motywacji aby udowodnić sobie samemu, że jest "prawdziwym mężczyzną".

Młody człowiek, jakkolwiek jest nawet przekonany o słuszności normy etycznej wymagającej powstrzymania się – jest zarazem tak bardzo zaniepokojony o swoją męskość, a nawet – jak twierdzi swoje zdrowie, że, mimo iż wie, że czyni źle, jednak dąży do działania seksualnego.

Niepokój wobec własnej męskości daje napięcie, – dlatego właśnie dojrzewanie psychoseksualne chłopca może charakteryzować się szeregiem kaprysów i trudności. Młody człowiek, dotąd dobry uczeń i kolega, zaczyna przeżywać niepokój, buntuje się, lekceważy autorytety, jest nawet niezrównoważony, niezręczny, nieobliczalny w swych poczynaniach. Te problemy są wyrazem dezintegracji dojrzewającej osobowości, ponieważ charakterystyczną cechą dojrzewania chłopców w początkowej fazie jest brak koordynacji poszczególnych sfer – popędowej, motywacyjno–emocjonalnej i intelektualnej. Osobowość dojrzewającego chłopca, chociaż ulega kryzysom – integrowana jest na nowo – a istotnym czynnikiem tej nowej integracji jest właśnie sfera seksualna.

Rozwój fizyczny, doświadczenie wielu innych potrzeb i pragnień, poznawanie świata, fascynacje emocjonalne drugim człowiekiem wyzwala potrzebę znalezienia nowej filozofii życia, wzorców i niezależności. Dorastający chłopcy chętnie naśladują tych dorosłych, którzy im imponują. Pojawiają się potrzeby seksualne, fizyczne i psychiczne, szczególnie potrzeba bliskości, ale nie rodzicielskiej.

Dojrzewająca dziewczyna analogicznie jak chłopak często ma nieprawidłową wizję kobiecości. Brak akceptacji swojej płci niekiedy występuje w okresie dojrzewania – jest to z jednej strony wynikiem źle pojmowanej emancypacji lub złego doświadczenia. Dziewczyna ma różne dolegliwości związane z cyklem, kłopotliwe objawy miesiączki. Nie rozumie jeszcze wartości kobiecości i macierzyństwa, odczuwa żal, że jest kobietą, bo przecież łatwiej jest chłopcom, gdyż ich płodność nie przynosi im takich obciążeń.

Nie akceptuje swej kobiecości, za wszelką cenę szuka potwierdzenia „ja” poza sobą – to poszukiwanie akceptacji jest dominującym aspektem dojrzewającej dziewczyny okresu dojrzewania. „Ona” chce się komuś podobać, chce być „przygarnięta”, marzy o wielkiej miłości ukochanego, który za nią „wskoczy w ogień”. Dziewczyna chce być w życiu „dla kogoś”, dlatego pragnie zainteresować sobą mężczyznę. Przeżywa swoją wartość estetyczne i oczekuje uznania dla swej urody, dzięki czemu czuje się akceptowana. Można zaobserwować jak gdyby wyścig dziewcząt w okresie dojrzewania, żeby zdobyć jak najwięcej akceptujących spojrzeń. Dziewczynie te spojrzenia potrzebne są do jej prawidłowej równowagi. Zaangażowanie uczuciowe u dziewcząt jest reakcją serca, przez miłość rozumie przede wszystkim bliskość i czułość.

Dominantą psychiki kobiecej jest macierzyństwo. Podobnie jak ciało kobiety nastawione jest na urodzenie dziecka, tak również jej psychika służy temu zadaniu. Konsekwencją macierzyńskiej funkcji jest pragnienie miłości. Z tych właśnie zależności wypływa zachowanie dojrzewającej dziewczyny. Wiąże się z tym kolejno pragnienie zdobycia partnera, który byłby nie tylko atrakcyjny fizycznie, ale także opiekuńczy i odpowiedzialny.

Okres dojrzewania jest zarówno u dziewcząt jak i u chłopców czasem, w którym kształtuje się gotowość do dawania. „Młody człowiek uczy się odpowiadać wówczas miłością na miłość”. Dlatego ważna jest stwierdzenie, że w okresie dojrzewania psychoseksualnego kształtuje się nie tylko zdolność do fizycznego działania, ale także gotowość dawania życia w dosłownym i symbolicznym znaczeniu tego słowa. „Seksualność to, więc nie tylko płciowość, ale rozciąga się na całego człowieka i zaznacza się we wszystkich formach ekspresji. Stąd wynika, że równouprawnienie płci wyraża się w odmienności, której nigdy nie można lekceważyć czy niedoceniać, ponieważ bez tej różnicy nie byłoby zainteresowania, które popycha do zjednoczenia, nie byłoby tego napięcia, które rodzi się na skutek odmienności, a zatem nie byłoby również tych dwóch form, które są charakterystycznym znakiem ludzkiej osoby”

Ÿ                Mają szerzej wyspecjalizowany mózg

Ÿ                Działanie mózgu jest u nich bardziej całościowe, wynikiem tego jest np. większa intuicja, wyższy poziom uspołecznienia, a także zdolność odczytywania sygnałów niewerbalnych, trudność w oddzielaniu emocji od rozumowania, wcześniejszy rozwój mowy, większa wrażliwość zmysłowa, itd.

Ÿ                Są bardziej wrażliwe na dotyk

Ÿ                Mają lepszy węch i słuch muzyczny

Ÿ                Są bardziej skrajne w ocenach

Ÿ                Mają większą potrzebę zażyłości

Ÿ                Potrzebują konsultacji przy podejmowaniu decyzji

Ÿ                Więcej mówią w sytuacjach prywatnych

Ÿ                Rozmowa służy im do tworzeniu kontaktu

Ÿ                Zauważają więcej szczegółów, myślą analitycznie

Ÿ                Uprawiają grę „czy mnie lubisz?”

Ÿ                Maskują rywalizację

Ÿ                Wolniej rozwija się u nich seksualność

Ÿ                Mają wyższy poziom wrażliwości na bodźce erotyczne: dotykowe i słuchowe

Ÿ                Występuje u nich większa potrzeba otrzymywania czułości i pieszczot

Ÿ                Mają bogatsze i bardziej zróżnicowane sfery erogeniczne

Ÿ                Wykazują większą skłonność do monogamii

Ÿ                z biegiem czasu stają się coraz bardziej zmysłowe

Ÿ               Mają asymetryczny mózg

Ÿ               Występuje u nich węższa specjalizacja mózgu

Ÿ               Wynikiem specjalizacji są: rzeczowość, uzdolnienia matematyczne, przestrzenne myślenie i inne umiejętności specyficzne, większa agresywność

Ÿ               Lepiej orientują się w przestrzeni

Ÿ               Są bardziej wrażliwi na bodźce wzrokowe

Ÿ               Mają większą potrzebę niezależności

Ÿ               Potrzebują samodzielności przy podejmowaniu decyzji

Ÿ               Częściej uogólniają, myślą syntetycznie

Ÿ               Uprawiają grę „czy mnie szanujesz?”

Ÿ               Ujawniają rywalizację

Ÿ               Występuje u nich silna pobudliwość płciowa już w okresie dojrzewania

Ÿ               Mają wyższy poziom wrażliwości na wzrokowe bodźce seksualne

Ÿ               Częściej przejawiają tendencje dewiacyjne

Ÿ               Mają większe nastawienie na przyjemność

Ÿ               Częściej myślą o seksie i częściej uprawiają masturbację

Ÿ               Częściej oddzielają seks od uczuć, ale trudniej się odkochują