|
Przygotowała: Emaleth follower_of_seth@wp.pl
|
Układ
limfatyczny można podzielić na cztery części:
1. Naczynia chłonne szyi.
Naczynia chłonne szyi odprowadzają chłonkę z głowy i szyi. Płyn tkankowy zanim
powróci do układu krążenia, jest filtrowany przez węzły chłonne w celu
wyłapania wszelkich obcych cząsteczek. Pomaga to chronić organizm przed
infekcjami.
2. Naczynia chłonne klatki piersiowej.
Chłonka odprowadzana z kończyn górnych i klatki piersiowej przechodzi przez węzły
chłonne pachowe położone w dołach pachowych. W ich wnętrzu chłonka jest
filtrowana. Przefiltrowany płyn spływa naczyniami chłonnymi klatki piersiowej:
przewodem chłonnym prawym i przewodem piersiowym. Przewód piersiowy jest
głównym naczyniem układu chłonnego, zbiera nadmiar płynu z prawie wszystkich
części ciała. Przewód piersiowy rozpoczyna się pod przeponą, następnie biegnie
w górę wzdłuż przedniej powierzchni kręgosłupa i uchodzi do dużej żyły leżącej
poniżej szyi.
3. Naczynia chłonne jamy brzusznej.
Nadmiar płynu tkankowego ze wszystkich narządów jamy brzusznej, w tym żołądka,
wątroby, trzustki i jelit, jest odprowadzany naczyniami chłonnymi do węzłów
chłonnych w jamie brzusznej. Węzły te filtrują płyn, by usunąć zeń wszelkie
szkodliwe cząsteczki, które mogłyby wywołać infekcję. Stąd przefiltrowany płyn
płynie przewodem piersiowym do serca. Ważną rolę w zwalczaniu infekcji pełni
śledziona, która leży w górnej części jamy brzusznej, po lewej stronie,
zasłonięta dolnymi żebrami. Jedno z jej głównych zadań polega na umożliwieniu namnażania dwóch rodzajów komórek, makrofagów i limfocytów,
które oczyszczają krew i biorą udział w reakcjach obronnych. Makrofagi filtrują
krew, usuwając bakterie, resztki i zużyte erytrocyty; limfocyty niszczą
wnikające do ciała mikroorganizmy .
4. Naczynia chłonne miednicy.
Naczynia chłonne występują zwykle w grupach . Przykładem
może być górna część uda w okolicy pachwiny. Naczynia chłonne odprowadzają
nadmiar płynu tkankowego z dolnej części tułowia do węzłów chłonnych. Wewnątrz
każdego węzła sieć limfocytów wychwytuje szkodliwe organizmy, aby nie dopuścić
do infekcji.
Badania wykonywane przy schorzeniach układu limfatycznego można
podzielic na bezprzyrzadowe i przyrządowe, na inwazyjne i nieinwazyjne.
Podstawowym zadaniem jest zebranie wywiadu od chorego od jak dawna odczuwa
dolegliwości, jaki maja charakter, gdzie sa zlokalizowane, czy związane sa z
wysilkiem, itp.
Kolejnym etapem jest badanie palpacyjne. Trzeba pamiętać aby
zbadac całego pacjenta! Jesli np.; skarży się on na bole gardla czy szyi to nie
poprzestajemy na badaniu węzłów chłonnych tylko tej okolicy! Jesli badamy węzły
chłonne trzeba zwrocić uwagę na ich wielkość, twardość, ruchomość, bolesność,
symetryczność. Trzeba zbadać ewentualne obrzęki - czy są symetryczne, twarde,
ciastowate, miejscowe czy uogólnione, czy są bolesne, czy utrzymują się cały
dzień, czy zmniejszają się lub zwiekszają po zaminie pozycji, po nocy itd.
Badanie fizykalne należy kontunuować badając brzuch pacjenta. Szukamy
powiekszonej wątroby i śledziony. Badamy czy oba te narzady są powiększone, czy
wystepuje tylko splenomegalia (powiększona śledziona) czy także hepatomegalia
(powiekszona wątroba). Jeśli są
powiększone to czy są twarde, bolesne, jak bardzo są powiekszone np. w
stosunku do łuku żebrowego (czy wystają spod łuku) albo w stosunku do talerza
biodrowego (ile im brakuje do talerza biodrowego). Jeśli podejrzewamy schorzenie układu limfatycznego o charakterze
uogólnionym, np. ziarnice złośliwą lub temu podobną, warto zbadać jeszcze bolesność
palpacyjną mostka (szukamy nacieków na kościach).
Ważnym badaniem jest także badanie neurologiczne
- szukamy zaburzeń czucia, bóle korzonkowe, niedowłady kończyn, które mogą
towarzyszyć chorobom układu limfatycznego.
Nad pozostałymi badaniami należy się zastanowić w zależności od wyników
badania wstępnego: prostym i mało inwazyjnym badaniem jest badanie krwi
chorego. Szczególną uwagę należy poświęcić układowi białokrwinkowemu;
krwinki białe czyli leukocyty występują we krwi
obwodowej. Produkowane są w szpiku kostnym i tkance limfatycznej. Ich
podstawową funkcją jest obrona organizmu przed mikroorganizmami. W celu
wstępnej oceny oznacza się ich liczbę. Używane określenia:
1.
leukocytoza - wzrost
liczby leukocytów powyżej normy
2.
leukopenia - spadek
poniżej 3000/µl
3.
granulocytopenia - spadek
poniżej 1500/µl
4.
agranulocytoza - spadek
potniej 500/µl
Kolejnym badaniem krwi pacjenta poza morfologią jest rozmaz krwi obwodowej czyli leukogram, tzw.
wzór Schillinga. Odpowiednio barwiony preparat krwi
ocenia się pod mikroskopem. Wartości prawidłowe:
·
Neutrofile z jądrem paleczkowatym-1-5 %
·
Neutrofile z jądrem podzielonym 40-70%
·
Eozynofile 1-3%
·
Bazofile 0-1%
·
Limfocyty 20-45%
·
Monocyty 3-8%
Przesunięcia w prawidłowym składzie procentowym mogą świadczyć o
występowaniu wielu schorzeń, np. w chorobach nowotworowych
(ale nie tylko) stwierdza się zwiększoną liczbę bazofilów, eozynofilóow, limfocytów oraz leukopenie.
Kolejnym badaniem układu limfatycznego jest badanie szpiku kostnego. Nie
jest to już badanie nieinwazyjne, ale często niezbędne do dalszej diagnostyki i
postępowania.
Szpik bada się w dwojaki sposób. Może to być: biopsja aspiracyjna i trepanobioptat. Poza badaniem szpiku często rostrzygajacym badaniem jest biopsja węzła chłonnego (nakłucie
węzła celem pobrania jego fragmentów do dalszego badania) oraz badanie
histopatologiczne węzła chłonnego lub narządu pozalimfatycznego
zajętego chorobą. Do badania pobiera się cały węzeł lub pakiet węzłów chłonnych
W dalszym etapie diagnostyki pacjenta należy wykonać Rtg
klatki piersiowej.
Badanie to uwidacznia zajęcie
węzłów śródpiersia i poszerzenie przewodu piersiowego.
Rtg kośćca
wykonuje się w dalszym etapie badań poszukując ubytków kostnych (osteolitycznych) w żebrach, mostku, czaszce, kręgosłupie i
miednicy, które to ubytki towarzyszą często zaawansowanej chorobie układu
limfatycznego.
Usg –jest badaniem nieinwazyjnym ale przydatnym. Możemy wykonać badanie usg rożnych okolic ciała, np.
węzłów chłonnych szyi, ale najczęściej wykonujemy je w celu badania jamy
brzusznej. Szukamy tu powiększonych, zajętych węzłów chłonnych, powiększonej
wątroby czy śledziony co potwierdza albo wyklucza
wyniki wcześniejszego badania palpacyjnego.
Potwierdzeniem wcześniejszych wyników może być też badanie tomografem komputerowym lub
rezonans magnetyczny rożnych okolic ciała.
Bardziej skomplikowanymi i rzadziej wykonywanymi badaniami są:
Te wszystkie badania można wykonać diagnozując schorzenia układu
limfatycznego człowieka. Ale zawsze przed zleceniem badania należy się zastanowić co chcemy osiągnąć wykonując dane badanie, jakich
wyników możemy się spodziewać, oraz w jaki sposób uzyskany wynik pomoże w
dalszej diagnostyce. Trzeba też szczegółowo zapoznać się z wynikami uprzednio
wykonanych badań, zanim zlecimy wykonanie następnego.
A przede wszystkim trzeba
się zastanowi jakie korzyści dla pacjenta przyniosą
kolejne wyniki badań, jaki jest stan ogólny pacjenta. Trzeba najpierw z
pacjentem porozmawiać, wyjaśnić naturę choroby, celowość naszych badań, omówić
możliwość występowania powikłań i uzyskać akceptację oraz zgodę pacjenta na
wykonanie badań.
* Serwis www.fizjoterapia.com
ma charakter informacyjny! Autorzy nie
ponoszą odpowiedzialności ani żadnych konsekwencji wynikających z zastosowania
informacji.