|
Przygotował:
Maciek Kukial1@interia.pl |
USZKODZENIE SPLOTU BARKOWEGO
Uszkodzenie
splotu szyjno-ramiennego występuje dość często z powodu szczególnych warunków
topograficznych, związanych z duża ruchomością struktur obręczy barkowej.
Dokładna lokalizacja uszkodzenia nie zawsze jest łatwa z powodu złożonej budowy
splotu barkowego. Splecenie nowe i nowe grupowanie neurytów pochodzących z
korzeni (C5-Th1) powoduje, że poszczególne mięśnie obręczy barkowej i kończyny
górnej unerwione wielosegmentowo, są zajęte w mniejszym lub w większym stopniu,
zależne od miejsca uszkodzenia.
Urazowe uszkodzenie splotu barkowego
Urazy są bardzo często przyczyną
uszkodzenia splotu barkowego. Najczęściej dochodzi do bezpośredniego urazu
barku, na co szczególnie narażeni są motocykliści. Również różne rodzaje
sportów, a przede wszystkim snowboard, stwarzają takie niebezpieczeństwo.
Mechanizm powstawania uszkodzenia polega na gwałtownym, silnym naciągnięciu
splotu. Niekoniecznie musi dojść przy tym do zwichnięcia w stawie barkowym z
bezpośrednim uciskiem na splot. Również silne pociągniecie ramienia, np.: gdy
ręka dostanie się do pasa transmisyjnego, może prowadzić do naciągnięcia
splotu. Niekiedy dochodzi do uszkodzenia tętnicy podobojczykowej, nawet przy
zamkniętych urazach splotu. Zdarzają się również urazowe uszkodzenia
okołoporodowe.
Uszkodzenie górnej części splotu
barkowego
Jest określane także jako porażenie
Erba-Duchenne’a. dotyczy włókien wychodzących z 5 i 6 segmentu szyjnego i
występuję bardzo często. charakteryzuje się porażeniem mięśni odwodzicieli i
przywodzicieli stawu barkowego, zginacza ramienia, mięśnia odwracacza, a także
częściowym osłabieniem prostowników przedramienia, grzbietowych prostowników
reki i niektórych mięśni łopatki. Czasami występuję niedoczulica powyżej
łopatki i po zewnętrznej stronie ramienia, a także przy promieniowym brzegu
przedramienia. Zaburzenia czucia mogą jednak nie występować.
Uszkodzenie dolnej
części splotu barkowego
Dotyczy przede wszystkim włókien
pochodzących Th1 lub C8. Postać ta występuje rzadziej aniżeli uszkodzenie
górnej części splotu barkowego. Zajęte są wszystkie drobne mięśnie dłoni.
Niekiedy długie zginacze palców, rzadko zginacze stawu promieniowo
nadgarstkowego. Mięsień trój głowy zazwyczaj nie jest objęty procesem
chorobowym. Niekiedy występuje także uszkodzenie pnia współczulnego w odcinku
szyjnym z objawem Hornera (zwężenie
szpary powiekowej, źrenicy, głębsze osadzenie gałki ocznej i czasami
przekrwienie spojówek). Wskazuje to na proksymalne uszkodzenie pierwszego
korzenia piersiowego, przed odejściem gałęzi łączącej białej do pnia
współczulnego. Różnica w szerokości szpar powiekowych w zespole Hornera znika
przy patrzeniu ku górze. Natomiast przy uszkodzeniu dolnej części splotu
najczęściej towarzysza zaburzenia czucia obejmujące dłoń i przedramię po
stronie łokciowej
Uszkodzenie C7
Uszkodzenie, które nie dotyczy
korzenia, lecz części C7 splotu barkowego występuje rzadko i obejmuje przede
wszystkim Obsza zaopatrywany przez nerw promieniowy, z zaoszczędzeniem mięśnia
ramienno-promieniowego, unerwionego przez C5 i C6.
Całkowite porażenie splotu barkowego
Procesem chorobowym objęte SA
wszystkie części splotu barkowego. Porażenie splotu barkowego jest początkowo
całkowite i dopiero po pewnym czasie pozostaje porażenie tylko górnej lub
częściej dolnej części splotu barkowego.
Wyrwanie korzenia i uszkodzenia
wielopoziomowe
Gwałtowne działanie mechaniczne na
splot barkowy może nierzadko powodować wyrwanie korzenia lub jednocześnie
obwodowe uszkodzenie splotu i wyrwanie korzeni. W ostrym okresie obecność krwi
w płynie mózgowo-rdzeniowym może wskazywać na wyrwanie korzenia. W późniejszym
okresie wskazują na to także objawy ze strony rdzenia kręgowego. Zespół Hornera
świadczy tylko o uszkodzeniu korzeni C8 i Th1 proksymalnie od odejścia gałęzi
łączących białych do pnia współczulnego i nie wyklucza ostatecznie wyrwania
korzenia. W niektórych przypadkach badanie mielograficzne może wykazać puste
kieszonki korzeni lub torbiele pajęczynówkowe.
Rokowanie w pourazowym uszkodzeniu
splotu barkowego
W pourazowym uszkodzeniu górnej
części splotu barkowego rokowanie jest na ogół lepsze niż w przypadku
uszkodzenia części dolnej. Ponad połowa pacjentów z uszkodzeniem górnej części
splotu barkowego w pełni powraca do zdrowia. Niekorzystne rokują chorzy, u
których doszło do nagłego działania dużej siły( dużej prędkości) i początkowego
całkowitego porażenia splotu z towarzyszącymi urazami kostnymi, zespołem
Hornera zajęciem mięśni piersiowo-łopatkowych oraz bólami. Niekorzystne
rokowanie wiąże się również z objawami wskazującymi na wyrwanie korzenia.
Zachowane pomimo znieczulenia, obwodowe przewodzenie bodźców czuciowych w
badaniu elektroneurograficznym wskazuje na utrzymanie ciągłości między zwojem
rdzeniowym a nerwem obwodowym, świadczy zatem o wyrwaniu korzenia.
Leczenie
Polega początkowo na postępowaniu, które ma zapobiegać unieruchomieniu stawu
barkowego:
- właściwe ułożenie
- ewentualna szyna odwodząca
- bierne ćwiczenia odwodzenia
w okresie późniejszym przeprowadza się czynne ćwiczenia ruchowe. Wczesne
leczenie chirurgiczne (zszycie nerwu) należy rozważyć w ostrych uszkodzeniach
górnej części splotu. Leczenie chirurgiczne stosuje się także coraz częściej w
razie braku poprawy lub przy podejrzeniu wyrwania korzenia, wykonując
autoprzeszczepy w przypadku całkowitego odnerwieni mięśni, po upływie 12 – 18
miesięcy nie należy już oczekiwać poprawy.
Serwis www.fizjoterapia.com
ma charakter informacyjny! Autorzy nie ponoszą odpowiedzialności ani
żadnych konsekwencji wynikających z zastosowania informacji.